Woede kan na vreemdgaan zeer groot zijn. Het kan moeilijk zijn die woede te verwerken. Ook kun je bang zijn voor de woede van je partner. Ik leg in deze blog uit wat woede is, waarom de woede zo groot is en hoe je ermee om kunt gaan. Ook als je ‘gewoon’ boos bent is deze blog voor jou.

Vreemdgaan leidt tot enorm sterke emoties: wanhoop, angst, woede, boosheid, intens verdriet, afkeer en nog veel meer emoties. Het is een emotionele achtbaan. Overspel raakt ons ten diepste. Degene die je moet kunnen vertrouwen, waar je je kwetsbaar bij hebt opgesteld, aan wie je je hebt verbonden, heeft je bedrogen. Dat raakt je in al je vezels. Je bent je veiligheid kwijt, het kan voelen alsof je een vrije val maakt en je nergens aan kunt vastgrijpen. Je verleden is niet wat je dacht, je partner is niet wat je dacht en ook je toekomst is niet meer wat je dacht. Wat het allemaal wel was en is, dat weet je (nog) niet. Geen wonder dat grote woede veel voorkomt na vreemdgaan. Omdat woede wellicht de lastigste emotie is na overspel, ga ik er in deze blog op in.

De functie van woede na vreemdgaan

Boosheid komt in verschillende gradaties. Aan het ene eind van het spectrum staat irritatie en aan het andere eind woede. Woede is dus hele sterke boosheid. Alle vormen van boosheid gaan over hetzelfde: iemand overschrijdt een grens van jou. Hij doet iets wat niet in jouw belang is, wat jouw gevoelens of leven schaadt. Dat is met vreemdgaan in sterke mate het geval, vandaar dat de boosheid ook erg sterk kan zijn. Boosheid geeft energie en die energie heb je nodig om voor jezelf op te komen. Dat is de functie van boosheid. Je hebt veel kracht nodig om voor jezelf op te komen. Omdat het vreemdgaan al is gebeurd, kun je je machteloos voelen. Dat maakt de woede nog groter: je kunt het niet veranderen, je had en hebt geen controle.

Er zit meer achter woede

Boosheid of woede gaat altijd gepaard met een andere emotie. Ik beschreef hierboven al dat vreemdgaan je een onveilig gevoel geeft. Je weet niet meer of je de ander nog kunt vertrouwen, je weet niet wat het vreemdgaan betekent. Wie is de ander eigenlijk, wat stelde jullie relatie voor, houdt hij van jou? En hoe ziet de toekomst er nu uit? Je bent veel kwijt, je leven staat op de kop. Dat roept ook angst en verdriet op. De boosheid heeft als functie om de angst en het verdriet nog niet ten diepste te voelen. Als we onveilig zijn moeten we overleven, dat zit in onze genen. Pas als er weer wat veiligheid is, kunnen emoties die ons kwetsbaar maken gevoeld worden. Volgens de rouwcurve van Kubler Ross ga je bij rouw door verschillende fasen: ontkenning, boosheid, verdriet, acceptatie. In de praktijk is dit niet zo’n lineair proces en komt het ook voor dat emoties door elkaar heen lopen. Bij de een gaat het proces sneller dan bij de ander. het is in ieder geval belangrijk niet in de woede te blijven hangen en vet verdriet te verwerken. Daarvoor is betekenis geven belangrijk. Je kunt dan ook sneller uit de crisis komen.

Woede goed uiten

Misschien heb je als kind goed je boosheid leren uiten, dan heb je nu geen probleem. Maar er zijn veel mensen die hun boosheid onderdrukken, bijvoorbeeld omdat ze bang zijn dat hun partner weg gaat. Dit helpt op de korte termijn misschien wel de gemoederen bedaren, maar op de lange termijn kan de onderdrukte woede je verteren of er alsnog uitkomen. Het is dus belangrijk boosheid te uiten. Dit kun je doen door te beschrijven hoe het voelt en wat je het meest boos maakt. Bijvoorbeeld: ik ben woedend op je omdat je zoveel achter mijn rug om hebt gedaan. Of: ik ben woedend op je, omdat ons gezinsleven op het spel hebt gezet.  

Woede kan de relatiecrisis verergeren

Hoewel woede bedoeld is om voor jezelf op te komen, kan het ook nog meer schade toebrengen aan de relatie. Dat gebeurt als de boosheid op een verkeerde manier wordt geuit. Denk aan hele nare dingen zeggen of doen of zelfs fysiek geweld gebruiken. Voorbeelden zijn: andere sloten op de deur doen, de kinderen vertellen hoe slecht hun vader/moeder is, slaan, de loopbaan van de overspelige partner beschadigen door de werkgever of collega’s op de hoogte te stellen, of de ander voor het ergste uitmaken. Hoe groot het verraad ook is, deze manier van boosheid uiten werkt averechts. In blinde woede kan dit je misschien niets schelen, maar je kunt er achteraf spijt van krijgen.

Ik begeleid mensen met problemen door vreemdgaan, met individuele coaching of relatietherapie

Woede beheersen

Het kan heel moeilijk zijn om je woede te beheersen. Dat komt omdat bij sterke emoties ons limbische brein is geactiveerd. Dit deel van het brein is lang geleden in de evolutie ontstaan en wordt ook wel ons emotionele brein genoemd. Bij sterke emoties is dit deel van het brein geactiveerd en dit onderdrukt de werking van ons denkende brein (prefrontale cortex, later in de evolutie ontwikkeld). Er zijn verschillen in de mate van activiteit in het limbische brein tussen mensen. Dat maakt dat de een heftiger reageert dan de ander. Maar bij sterke emoties kunnen we allemaal minder goed nadenken en ons moeilijker beheersen. We zien niet goed hoe we bezig zijn en overzien de gevolgen van ons gedrag niet. We reageren instinctief. Als je merkt dat je je woede niet kunt beheersen, ga dan uit contact. Breek het gesprek af en loop de kamer uit. Je kunt ook met je partner afspreken dat jullie de communicatie stoppen als de boosheid te hoog oploopt. Je kunt het op een later moment opnieuw proberen. Als dit niet lukt, als jij of je partner door boosheid de relatie nog meer beschadigt, kan het verstandig zijn om tijdelijk uit elkaar te gaan, tot de ergste woede is gezakt.

Woede verminderen

Als je woedend bent, kun je wel iets doen om de woede te laten zakken. Het eerste is je gevoel erkennen en echt voelen: ik ben woedend en mijn lichaam voelt helemaal opgepompt. Het tweede is de realiteit zien. Door de boosheid is er veel adrenaline in je lichaam. Dit hormoon maakt je klaar om te vechten, daar is woede evolutionair voor bedoeld: voor jezelf opkomen. Echter wordt je leven nu niet bedreigd, ook al voelt het misschien wel zo. Vechten is niet noodzakelijk (voor jezelf opkomen wel). De derde stap is: iets doen. De adrenaline in je lijf kan je een opgefokt gevoel geven, alsof je overkookt. Als je een uitlaatklep vindt voor deze adrenaline, door te bewegen, gaat je lichaam weer rustiger voelen. Je kunt stevig gaan wandelen of hard gaan fietsen en dan langzaam het tempo vertragen. Misschien gaat je geest daarbij als een razende tekeer met allemaal boze of chaotische gedachten, maar je geest raakt vanzelf uitgeraasd. Het helpt om je aandacht zoveel mogelijk op de omgeving te richten om los te komen van de negatieve gedachten. 

Woede verwerken

Woede verwerk je door de woede te erkennen, te uiten op een constructieve manier. Woede onderdrukken kan erg slecht voor je zijn. Je kunt van jezelf vervreemden, je pikt dan je emotionele signalen niet meer op en weet niet meer wat je voelt en wat je behoeften zijn. Je raakt een belangrijk deel van jezelf kwijt. Daarnaast kost woede onderdrukken veel energie. De kans is ook groot dat het maar even lukt: je duwt de bal diep onder water, waarna die onbeheerst en krachtig omhoog komt. Wat helpt bij het verwerken van woede is nagaan wat je nou zo raakt. Wat doet het vreemdgaan met je? Misschien geeft het je het gevoel dat je niet aantrekkelijk bent, dat je niet belangrijk bent, niet goed genoeg, niet leuk genoeg, of wat dan ook. Ook dit kun je uiten.
Je kunt ook steun zoeken. Dat kan lastig zijn bij overspel, maar misschien kun je iemand in vertrouwen nemen.

Oefening boosheid verwerken

Als je moeite hebt je woede er te laten zijn, bijvoorbeeld omdat je als kind geleerd hebt je boosheid te onderdrukken, kunnen deze zinnen helpen (zeg ze hardop):

  • Het is waar dat ik boos ben omdat mijn partner is vreemdgegaan.
  • Ik zie dat ik boos ben omdat mijn partner is vreemdgegaan.
  • Ik wil met mijn hele hart dat het niet zo is, maar het is zo.
  • Ik erken mijn boosheid.
  • Ik accepteer mijn boosheid.

En geef je gevoel dan ruimte. Geef aandacht aan de lichamelijke sensaties van boosheid, merk op wat je in je lichaam voelt en waar. Het kan zijn dat je ook verdrietig wordt of bang. Vecht daar niet tegen, dit hoort bij het proces, hoe pijnlijk het ook is.

Bang voor woede

Veel mensen zijn bang voor de woede van hun partner. Dat is menselijk; als iemand boos is, maakt die zich als het ware groter, waardoor jij je kleiner en kwetsbaarder kunt voelen. De ander is moeilijker te bereiken en onvoorspelbaarder dan normaal. Dat is eng. Het helpt om je te realiseren dat de ander wel boos moet zijn om voor zichzelf op te komen. Wat de ander zegt en doet zijn een uiting van woede. Ook al ben je bang voor de boosheid van je partner, blijf je volwassen gedragen, maak je niet klein, kruip of loop niet weg, vecht niet terug, maar ga het aan. Behalve als de boosheid echt bedreigend is. Je kunt ook je eigen gevoel benoemen: ik vind het moeilijk nu naar je te luisteren omdat ik bang ben, maar ik probeer het. Of: ik ben ook boos op mijzelf.

Woede incasseren

Als je bent vreemdgegaan en je partner is woedend is het belangrijk dat je de boosheid incasseert. Luister naar wat je partner zegt, herhaal het en benoem dat je ziet dat hij of zij erg boos is en dat je dit begrijpt. Vraag naar het grootste pijnpunt. Wat vind je het ergst, wat maakt je het meest boos? Probeer je in de ander te verplaatsen. Erken je fout en vraag wat je kunt doen. Beloof niets wat je niet kunt waarmaken, maar vraag wat je partner minimaal nodig heeft en probeer dat te geven. Als je partner zich verbaal of fysiek agressief gedraagt, is het belangrijk dat je grenzen stelt. Je kunt aangeven dat je de boosheid begrijpt, maar dat ‘dit’ te ver gaat en averechts werkt. En zoals ik eerder beschreef kan het verstandig zijn uit contact te gaan, of zelfs tijdelijk apart te gaan wonen als de woede onbeheersbaar is.

Ik begeleid mensen met problemen door vreemdgaan, met individuele coaching of relatietherapie